Monthly Archives Maj 2015

podatki

Najważniejszym źródłem dochodów budżetu są podatki. Są to przymusowe świadczenia pieniężne, o charakterze ogólnym, bezzwrotnym i nieodpłatnym, pobierane na podstawie przepisów prawnych przez odpowiednie organy państwowe lub przez związki publicznoprawne, np. samorządy terytorialne. W zależności od przedmiotu opodatkowania dzielimy podatki na dochodowe, wydatkowe, majątkowe i inne. Przedmiotem podatku dochodowego może być dochód brutto danej jednostki gospodarczej, tzn. całość jej przychodów łącznie z kosztami działalności gospodarczej, lub dochód netto, tzn. przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania...

czytaj

jednostki podstawowe

Usługi społeczne wytwarzają i świadczą wyodrębnione technicznie, ekonomicznie i organizacyjnie jednostki podstawowe. Należą do nich również gospodarstwa domowe, w których nie tylko korzysta się z tych usług, ale także się je tworzy (np. samokształcenie, twórczość kulturalna). Tu jednak przez jednostki podstawowe sfery usług będziemy rozumieli jednostki wyodrębnione zarówno w stosunku do administracji gospodarczej jak i w stosunku do gospodarstw domowych. Jednostki podstawowe różnią się między sobą m. in. pod względem rodzaju własności, przestrzennego i społecznego zasięgu usług, a także ekonomicznego celu działalności (jednostki komercyjne, nastawione na zysk, i jednostki niekomercyjne)...

czytaj

publiczny charakter gospodarowania

Sfera usług społecznych, choć wewnętrznie bardzo zróżnicowana, jako całość ma wiele cech jej tylko właściwych, dzięki czemu można ją wyodrębniać w analizach systemu funkcjonowania gospodarki. O swoistości mechanizmów funkcjonowania tej sfery przesądza wiele czynników. Swoistość sfery usług społecznych wynika z roli człowieka jako przedmiotu działań. Nawet gdy ostateczne efekty pracy tej sfery docierają do konsumenta w postaci dóbr (książka, leki, płyta), ich funkcją, podobnie jak funkcją usług, jest kształtowanie psychofizycznych cech człowieka. Przy tym aby oddziaływania tej sfery były skuteczne, potrzebna jest aktywna postawa usługobiorców...

czytaj

przezwyciezenie fluktacji

Takie zakłócenia i fluktuacje powtarzały się w historii krajów socjalistycznych. W Polsce kilkakrotnie doprowadziły one nawet do głębokich negatywnych konsekwencji w postaci zakłóceń społecznych. Jest niewątpliwe, że przy działaniu opisanych wyżej mechanizmów istnieje tendencja do powtarzania się tych samych zjawisk co pewien czas. Tendencja ta jednak nie wydaje się nieuniknioną cechą gospodarki socjalistycznej. Powstaje pytanie, czy i w jaki sposób można przezwyciężyć tendencję do powtarzania się fluktuacji. Analizując jej przyczyny, trzeba dojść do wniosku, że część tych przyczyn można wyeliminować przez przekształcenie systemu funkcjonowania gospodarki socjalistycznej...

czytaj

Ropa naftowa

Polska, a ściślej Karpaty, są jednym z obszarów (obok Rumunii, Półwyspu Apszerońskiego i Pensylwanii), gdzie w drugiej połowie XIX w. narodził się współczesny przemysł naftowy. W roku 1852 Ignacy Łukasiewicz, aptekarz z Krosna opanował proces destylacji ropy, a uzyskaną z niej naftę użył do oświetlenia za pomocą skonstruowanej przez siebie lampy naftowej. Właściwym jednak bodźcem do szybkiego wydobycia ropy stał się dopiero wynalazek i rozpowszechnienie silnika spalinowego w końcu XIX w. Górnictwo ropy naftowej w Karpatach polskich zostało od początku opanowane przez obce kapitały. Eksploatacja tych złóż była gwałtowna i rabunkowa. Najwyższy poziom wydobycia osiągnięto w tym obszarze na początku XX w...

czytaj

Produkcja koksu

Wielkość i rozmieszczenie wydobycia węgla koksującego decydują o produkcji oraz rozmieszczeniu koksowni. Produkcja koksu odbywa się obecnie w 19 koksowniach, z których 16 zlokalizowanych jest w obu zagłębiach węglowych, a tylko 3 — Kraków, Częstochowa, Zdzieszowice — na peryferiach Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Większość koksowni istnieje bezpośrednio przy kopalniach węgła koksującego (są to wszystkie koksownie w Wałbrzychu, koksownie RÓW i większość koksowni na terenie GOP), pozostałe zaś znajdują się przy hutach żelaza, a więc przy Hucie im. Lenina w Krakowie, przy Hucie im. Bieruta w Częstochowie i kilka innych przy hutach zachodniej części GOP...

czytaj

rozwoj cykliczny po wojnie

Również po II wojnie światowej, mimo zwiększenia wpływu państwa na gospodarkę, mającego na celu utrzymanie wysokiego poziomu zatrudnienia, aby uchronić ją przed skutkami masowego bezrobocia, rozwój gospodarki kapitalistycznej przebiegał w sposób cykliczny. Dzięki interwencji państwa wykazuje on jednak pewne szczególne cechy różniące go od poprzednich stadiów rozwoju kapitalizmu. Te nowe cechy to głównie zmniejszenie się amplitudy wahań ogólnego poziomu działalności gospodarczej i spłaszczenie cyklu przy obniżonym średnim poziomie bezrobocia...

czytaj

narzedzia finansowe

Narzędzia finansowe są wykorzystywane nie tylko do sterowania techniczno-organizacyjnymi warunkami wytwarzania usług, ale również do kształtowania działalności merytorycznej w tej sferze. Przykładem mogą być dotacje z funduszy publicznych na wspieranie awangardowych teatrów, instytucji kulturalnych o dużych tradycjach narodowych, produkcji niektórych filmów, pozycji wydawniczych, dotacji dla wyższych uczelni na pokrycie kosztów badań preferowanych przez państwo. W tych krajach, w których głównym źródłem finansowania ochrony zdrowia są wyodrębnione fundusze powszechnych ubezpieczeń społecznych, organizowaniem i regulowaniem działalności ochrony zdrowia zajmują się głównie towarzystwa ubezpieczeniowe...

czytaj

elastycznosc cen

Niedostateczna elastyczność cen krajowych w stosunku do cen międzynarodowych zmusza do rozbudowy systemu rozliczeń wyrównawczych. Rozliczenia ujemne spełniają funkcję dotacji budżetowych w stosunku do towarów importowanych wtedy, kiedy ich ceny transakcyjne (ceny międzynarodowe pomnożone przez kurs walutowy) są wyższe od cen krajowych, natomiast w stosunku do towarów eksportowanych wtedy, kiedy ich ceny transakcyjne są niższe od krajowych. W przypadkach występowania odwrotnych relacji między transakcyjnymi a krajowymi cenami towarów importowanych oraz eksportowanych stosuje się dodatnie rozliczenia wyrównawcze, które mają podobny charakter jak podatek obrotowy...

czytaj

Polityka gospodarcza w Azji

W krajach azjatyckich, do których kierowała się ekspansja europejska, różnorodne ograniczenia handlu spełniały w praktyce funkcje ochrony własnej gospodarki przed przybyszami. Stopniowo pod naciskiem Europejczyków przełamywano zakazy handlu i ograniczenia, obowiązujące obcych kupców. Następowało to często w rezultacie bezpośredniej interwencji zbrojnej (Chiny, Japonia), niekiedy w wyniku nacisku dyplomatycznego i finansowego (Turcja). W połowie XIX w. z nielicznymi wyjątkami ustanowiono formalną lub faktyczną swobodę handlu dla przedsiębiorców, za którymi stały mocarstwa kolonialne. Liberalizm służył w tym przypadku bez osłonek programowi podbojów gospodarczych. Anglia była jedynym krajem, w którym zasady wolnego handlu znalazły stosunkowo pełne zastosowanie...

czytaj

Zmiany gospodarcze w Niemczech

Zmiany w polityce gospodarczej Niemiec po 1870 r. wiązały się ściśle z szybkim wzrostem ich potencjału przemysłowego i żądaniem nowego podziału świata. Do rozbudowy armii niezbędny był rozwój przemysłu zbrojeniowego i innych gałęzi wytwarzających na potrzeby wojska, na co rząd niemiecki skierował poważne środki finansowe. Procesowi monopolizacji przemysłu towarzyszyło szybsze niż w innych krajach zrastanie się kapitału finansowego z aparatem państwowym. W dalszym ciągu poważną rolę w gospodarce i czołową rolę w polityce odgrywały jednak warstwy ziemiańskie, zwłaszcza wielcy junkrzy pruscy, co m.in. zdecydowało o protekcjonizmie agrarnym. Po wybuchu światowego kryzysu agrarnego w 1873 r...

czytaj

Wskaznik oplacalnosci

Jeśli np. wskaźnik opłacalności produkcji buraków cukrowych wyniósł 115%, oznacza to, że wartość produkcji buraków przewyższyła o 15% koszty ich produkcji. Jeśli wskaźnik opłacalności mleka wyniósł 95%. oznacza to, że koszty produkcji mleka przewyższyły wartość jego pro- dukcj i o 5%, wobec czego mleko jest nieopłacalne. Oparcie rachunku opłacalności na kosztach całkowitych, a więc obliczanych z uwzględnieniem szacunkowej wartości obrotu wewnętrznego oraz z rozliczaniem kosztów pośrednich, prowadzi zwykle do błędnych wniosków. Wyjątek stanowią tu produkty nie powiązane organicznie z całym gospodarstwem za pośrednictwem artykułów obrotu wewnętrznego...

czytaj