Monthly Archives Lipiec 2015

Porozumienie kartelowe

Porozumienia kartelowe miały doprowadzić do likwidacji walki konkurencyjnej, w rzeczywistości jednak zmieniły tylko jej przejawy. Przed zawarciem umowy przedsiębiorstwa walczyły o klienta, oferując mu wyroby tańsze, lepsze lub też inne. Po powstaniu kartelu walka przenosiła się z rynku do gabinetów. Uczestnicy porozumienia dążyli dc zdobycia najbardziej korzystnej pozycji w utworzonej organizacji. Wobec ograniczonych możliwości zbytu, każdy producent chciał uzyskać jak największy udział w ogólnej masie zbywanych wyrobów. Odmienne były warunki techniczne i ekonomiczne poszczególnych zakładów, toteż każdy z przedsiębiorców zmierzał do ustalenia poziomu cen i warunków sprzedaży jak najkorzystniejszych dla siebie...

czytaj

Zlota waluta

W latach siedemdziesiątych XIX w. w większości państw wprowadzono walutę złotą, a złoto nabrało w stosunkach międzynarodowych charakteru wyłącznego środka wypłat. W Niemczech proklamowano walutę złotą w 1871 r., reforma trwała do 1873 r. W Danii, Szwecji i Norwegii wprowadzono złoty monometalizm w 1872—1875 r., równocześnie powstała Skandynawska Unia Monetarna. W latach 1874—1875 złoty pieniądz wprowadzono we Francji, Włoszech i Holandii, w 1879 r.— w Austrii. Nie wszystkie kraje od razu i zdecydowanie przekonały się do złota, dopiero pod koniec XIX w. przyjęto je w Rosji i Japonii, a najdłużej panował bi-metalizm w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. W 1873 r. przyjęto tu system monety złotej, ale w 1878 r. wrócono do bimetalizmu z pewnymi ograniczeniami w stosunku do srebra...

czytaj

Produkcja maszyn rolniczych

W produkcji i zastosowaniu różnorodnych maszyn rolniczych przodowały Stany Zjednoczone. Maszyny były coraz bardziej niezawodne, łatwiejsze w obsłudze, a postęp konstrukcyjny i zwiększone rozmiary produkcji pozwalały na obniżanie cen. Istotne znaczenie miał też fakt, że ulepszone maszyny mogły być stosowane na coraz mniejszych obszarach ziemi. Na przykład skonstruowany w latach osiemdziesiątych kombajn zbożowy ciągnęło aż 33 muły, a obsługiwało go 5 osób. Kombajn ciągnięty przez traktor stał się znacznie wygodniejszy w użyciu. Doskonalenie konstrukcji i obniżka cen maszyn rolniczych pozwoliły na ich upowszechnienie. W latach 1880—1910 moc maszyn parowych w rolnictwie wzrosła w Stanach Zjednoczonych trzykrotnie: w latach późniejszych siłę pary stopniowo zastępował silnik spalinowy...

czytaj

rozwoj gospodarstw indywidualnych

W socjalizmie cele działalności produkcyjnej indywidualnych gospodarstw rodzinnych są podobne do celów tego typu gospodarki funkcjonującej w kapitalizmie. Także w socjalizmie właściciel gospodarstwa rodzinnego zmierza do osiągnięcia możliwie dużego dochodu dzięki wydatkowanej pracy. Źródłem tego dochodu jest wytworzona w gospodarstwie produkcja czysta, pozostająca po odjęciu od wartości wytworzonej produkcji wartości nakładów materialnych (tj. nakładów pracy uprzedmiotowionej w środkach produkcji). Część produkcji czystej właściciel gospodarstwa przekazuje państwu w postaci podatku, część może przeznaczyć na opłacenie czynszów lub procentów od zaciągniętych pożyczek, natomiast pozostała część to dochód rolniczy z gospodarstwa. Dochód rolniczy mogą powiększać dochody z innych źródeł...

czytaj

sektor uslug i jeko wlasciwosci

W rozumieniu teorii trzech sektorów sektor usług obejmuje wszelką działalność usługową. W teorii tej rozpatruje się rozwój sektora usług w stosunku do pozostałych sektorów gospodarki: rolnictwa i przemysłu. Przydatność analityczna wysoce zagregowanego pojęcia sektora usług jest ograniczona, ponieważ nie uwydatnia ono bardzo istotnego wewnętrznego zróżnicowania usług i ich funkcji w obrębie sektora. W ujęciu teorii trzech sektorów stają się jednak widoczne te ogólne cechy wszelkich usług, które odróżniają sektor III jako całość od pozostałych sektorów. Teoria ta ukazuje także i uzasadnia prawidłowości oraz tendencje rozwojowe sektora usług w porównaniu z pozostałymi sektorami...

czytaj

Rola srodowiska

Skądinąd na rolę, jaką odgrywa środowisko przyrodnicze, ma wpływ rozwój międzynarodowej wymiany towarowej. Nie wszystkie bowiem płody rolnictwa muszą być wytwarzane w kraju, podobnie jak nie wszystkie produkty rolnicze muszą być spożywane w kraju. Dzięki wymianie międzynarodowej można w większym stopniu wykorzystywać w produkcji preferencje, jakie daje natura określonym roślinom lub zwierzętom w określonym środowisku przyrodniczym. Niezależnie jednak od tego, jakie są możliwości uniezależnienia produkcji rolniczej od środowiska przyrodniczego, niezmiennie aktualna jest stara zasada, że najwyższą, a zazwyczaj również najtańszą produkcję otrzymuje się wtedy, gdy jest ona dostosowana do warunków przyrodniczych. Dzisiaj można już prawie wszystko produkować prawie wszędzie...

czytaj

rzeczywiste dzialania

Częstym błędem jest utożsamianie regulacji prawnej z rzeczywistymi działaniami gospodarczymi. Nie są odosobnione przypadki takich koncepcji i zamierzonych rozwiązań, które zatrzymują się na poziomie regulacji prawnej lub też z innych jeszcze przyczyn nie są urzeczywistniane w stopniu odpowiadającym intencjom ustawodawcy. O jakości planu decyduje zaś nie tylko sposób formułowania celów, ale i zdolność egzekwowania działań zmierzających do osiągania tych celów. Założenie, że gospodarka jest doskonale sterowna w stosunku do decyzji centralnych, przyczynia się również do zatarcia społecznej strony procesów ekonomicznych...

czytaj

Produkcja towarowa brutto

Produkcję towarową gospodarstwa można obliczać jedynie w pieniądzu, ewentualnie w niektórych wypadkach w jednostkach zbożowych. Składają się bowiem na nią różne artykuły, których nie można dodawać, jeśli są wyrażone w różnych jednostkach naturalnych. W praktyce istnieje tendencja do nazywania produkcji towarowej towarowością. Należy tego unikać, ponieważ jest to pomylenie pojęć. Terminem „towarowość” określany jest procentowy udział produkcji towarowej w produkcji globalnej. Jeśli mówimy np., że towarowość buraków cukrowych wynosi 100%, oznacza to, że całą wytworzoną produkcję się sprzedaje. Jeśli np. towarowość jęczmienia wynosi 35%, oznacza to, że 65% wyprodukowanego jęczmienia zużywa się w gospodarstwie na siew i paszę, a tylko 35% zbioru zostało sprzedane...

czytaj

Uregulowanie dlugow

W XIX w. przedsiębiorcy dokonywali wypłaty z reguły poprzez banki. Ponieważ koncentrowały się w nich wielokierunkowe rozliczenia, bank mógł dokonać likwidacji większości zobowiązań poprzez proste operacje księgowe, a jedynie ewentualne nadwyżki wymagały pokrycia w postaci przesyłek złota. Największe możliwości dokonywania rozliczeń międzynarodowych miały banki znajdujące się w ośrodkach światowego handlu, gdzie krzyżowały się najrozmaitsze transakcje. W pierwszej połowie XIX w. szczególną rolę pod tym względem odgrywał Londyn. Wobec wielkiego rozwoju przemysłu i handlu angielskiego, wielkie banki londyńskie utrzymywały kontakty z całym światem, a więc zapłata za ich pośrednictwem była najdogodniejsza formą rozliczeń...

czytaj

Produkcja czysta

Produkcja czysta jest to cała nowo wytworzona wartość w gospodarstwie rolnym. Rozróżniamy produkcję czystą brutto i netto. Produkcja czysto netto jest mniejsza od produkcji czystej brutto o amortyzację środków trwałych. W obliczeniu produkcji czystej można przyjąć za punkt wyjścia każdą kategorię produkcji, a więc produkcję globalną, końcową netto lub brutto, towarową brutto lub netto. Produkcja główna obejmuje te produkty, które są zasadniczym celem działalności produkcyjnej. W uprawie zbóż produkcję główną stanowi ziarno. W uprawie okopowych są nią korzenie lub bulwy. W chowie bydła mlecznego jest nią mleko. Czasami jedna gałąź produkcji daje dwa lub więcej produktów głównych. Na przykład produktem głównym uprawy lnu jest zarówno siemię, jak i włókno...

czytaj

Przemysl siarkowy

Kwas siarkowy (H2SO4) jest podstawowym i najważniejszym półproduktem w przemyśle chemicznym. Żadna prawie dziedzina produkcji chemicznej nie może się obejść bez kwasu siarkowego, a wielkość jego produkcji limituje rozwój całego przemysłu chemicznego. Kwas siarkowy produkuje się bądź z siarki elementarnej (co jest najprostsze i najtańsze), bądź z różnych jej związków. W okresie międzywojennym Polska importowała siarkę z Sycylii, jednakże większość kwasu siarkowego produkowano z siarczkowych rud cynkowo-ołowiowych (w 1935 r. ok. 70%)32. Drugim krajowym surowcem siarkowym było złoże pirytów w Rudkach koło Nowej Słupi. Po drugiej wojnie światowej oba te krajowe źródła siarki, łącznie z importowanymi pirytami, przestały wystarczać wobec wzrastającego silnie zapotrzebowania na kwas siarkowy...

czytaj

Wegiel brunatny

W okresie międzywojennym lansowano w Polsce pogląd o nieopłacalności wydobycia węgla brunatnego wobec istnienia dużych zasobów węgla kamiennego. Tymczasem na przykład w sąsiednich Niemczech równolegle do górnictwa węgla kamiennego rozwijano również na dużą skalę wydobycie węgla brunatnego. Występowanie złóż węgla brunatnego w zachodniej Polsce było wówczas ogólnie znane, nie zostały one jednak dokładnie zbadane z braku zainteresowania nimi przemysłu i tylko lokalnie je eksploatowano...

czytaj