Monthly Archives Sierpień 2015

polityka podtrzymywania cen

Nie najlepsze rezultaty polityki podtrzymywania cen i dochodów wskazały na konieczność zastępowania jej lub uzupełniania innymi rozwiązaniami, mającymi na celu przyspieszenie przekształceń struktury gospodarstw rolnych. Przedsiębrane są np. środki zmierzające do ułatwienia przekazywania ziemi z gospodarstw mniej efektywnych do gospodarstw efektywniejszych. Należy tu wymienić m. in. udzielanie pomocy tym, którzy chcą sprzedać swoją ziemię lub powiększyć własne gospodarstwo, tworzenie instytucji zajmujących się kupnem lub dzierżawą ziemi rolników rezygnujących z gospodarowania oraz przekazywaniem jej na zwiększenie innych gospodarstw lub na cele społeczne oraz zapewnienie większych możliwości uzyskania kredytów na cele rolnicze...

czytaj

Wydatkowanie dochodow

Utrzymywanie wysokiej stopy nakładów inwestycyjnych, głównie w gałęziach produkcji nierynkowej, polityka pełnego zatrudnienia i zmiany w strukturze cen powodowały w ubiegłych latach występowanie nacisków inflacyjnych i zakłócenia w sferze konsumpcji. Wartość sprzedaży towarów dla odbiorców rynkowych i pozarynkowych wzrosła w latach 1B80—1975 o przeszło 260%, a w przeliczeniu na jednego mieszkańca z 8 do 24 tyś. zł, tymczasem znacznie większe przyrosty cechowały osobowy fundusz płac oraz ilość gotówki w obiegu. Płace realne zwiększyły się w tym okresie w mniejszym stopniu niż płace nominalne: ich wzrost sięgał według obliczeń GUS 69’%...

czytaj

Wspolzaleznosc produktow

Liczba produktów rolniczych jest bardzo duża. Natomiast ilość czynników, które biorą udział w produkcji rolniczej, jest bardzo ograniczona. Są to ziemia, praca ludzka, czyli siła robocza, oraz środki produkcji uczestniczące w procesach produkcyjnych w postaci nakładów materialnych. Podstawową rolą, jaką ma do spełnienia człowiek kierujący każdą jednostką produkcyjną, a więc i jednostką rolniczą, jest podejmowanie decyzji: co produkować. Przyjmujemy założenie, że każdy kierownik jednostki produkcyjnej zna efektywność techniczną i ekonomiczną tych czynników produkcji, którymi dysponuje. Zna cechy ziemi, wie, czego po niej można się spodziewać, jak ją uprawiać, jak utrzymywać i podnosić jej urodzajność...

czytaj

Rozwoj gospodarki

Do rozwoju gospodarki, a zwłaszcza do rozwoju obrotów handlowych, w XIX w. niezbędna była bardzo duża ilość pieniędzy. Monety bite z kruszców szlachetnych nie wystarczały na pokrywanie wszystkich płatności. Posługiwanie się nimi było przy tym niewygodne i niebezpieczne, stałe używanie niszczyło monety. Dlatego w toku stulecia coraz większej popularności nabierały banknoty. Pojawiły się one w Anglii już w XVI— XVII w. Tamtejsi złotnicy, a następnie bankierzy, wydawali pokwitowania na zdeponowaną u nich kwotę kruszcu lub pieniądza kruszcowego. Na pokwitowaniach, zwanych banker’s notes, odnotowywano podejmowane części kwoty, następnie zaczęto wydawać kilka kwitów na mniejsze sumy, którymi kupcy regulowali swoje rachunki. W XIX w...

czytaj

budzet panstwa

Budżet państwa jest to zestawienie wydatków ponoszonych przez państwo w związku z pełnieniem jego funkcji oraz dochodów służących ich finansowaniu. Jako kategoria historyczna budżet państwa wiąże się z wyodrębnieniem z finansów monarchii feudalnej części dochodów i wydatków na utrzymanie i funkcjonowanie aparatu władzy państwowej w odróżnieniu od „prywatnego” budżetu rodziny królewskiej, służącego utrzymaniu dworu monarchy. Budżet państwa jest więc produktem historycznych przemian i pojawia się wraz z tworzeniem się nowoczesnego państwa, które powstało w procesie przejmowania władzy przez burżuazje, a któremu właściwy jest podział funkcji między władzą ustawodawczą, wykonawczą i sądową...

czytaj

fundusze celowe

Dysponentami funduszy celowych są organy rządowe, organizacje społeczne, polityczne, wyznaniowe, związki, stowarzyszenia, kluby sportowe, towarzystwa ubezpieczeniowe, przedsiębiorstwa. Dochody tych funduszy powstają ze środków dobrowolnych (np. składki), ze środków przejmowanych przymusowo (np. ustawowo ustalone odpisy na fundusz socjalny, celowe podatki), wpływów z tytułu sprzedaży rynkowej, dotacji budżetowych, udziałów w określonych dochodach budżetu, darów. W krajach socjalistycznych o wiele większa niż w krajach kapitalistycznych jest rola funduszy przedsiębiorstw w finansowaniu kultury, oświaty, ochrony zdrowia i rekreacji. Jest to m. in. wynikiem nałożenia na przedsiębiorstwa obowiązku realizacji tzw...

czytaj

Rozkwit gospodarczy

Rozkwit gospodarczy sprzyjał rozwojowi spekulacji finansowych. Głównym ich ogniskiem stały się Stany Zjednoczone, gdzie na giełdach pojawiły się duże ilości akcji, emitowanych w związku ze zwiększaniem kapitałów przez stare firmy lub też zakładaniem nowych. Wzrost zbrojeń, związany z napiętą sytuacją międzynarodową, był finansowany m.in. przez zaciąganie kredytów, toteż na giełdach pojawiły się liczne obligacje pożyczek państwowych. W operacjach spekulacyjnych zaangażowano znaczne kapitały, przy czym ściągnięto także do Stanów Zjednoczonych kapitały z Europy. Operacje spekulacyjne ogarnęły nie tylko najbardziej rozwinięte kraje kapitalistyczne, lecz wystąpiły one także w krajach zacofanych, a nawet koloniach. Zespół wspomnianych czynników spowodował, że już w 1905 r...

czytaj

Systemy kierowania

Systemy automatycznego projektowania to jeden z elementów elastycznych systemów produkcyjnych. Ich druga część składowa — to zautomatyzowane systemy kierowania procesami technologicznymi z wykorzystaniem elektronicznych maszyn cyfrowych. Automatyzacja obejmuje także funkcje kierowania: planowanie rozmiarów i asortymentu produkcji, określanie rozmiarów i kierunków inwestycji itp. Elastyczne systemy produkcyjne stanowią więc zautomatyzowane linie produkcyjne, zawierające systemy robotów, specjalne urządzenia transportowe i ładunkowe umożliwiające przekazywanie elementów od jednego robota do następnych, a także elektroniczne maszyny cyfrowe, zapewniające kierowanie procesem produkcyjnym i kontrolę jakości produkcji...

czytaj

Wykorzystanie maszyn

Na początku lat siedemdziesiątych znacznie rozszerza się praktyka wykorzystywania maszyn ze sterowaniem programowanym, powiązanych ze sobą w jednolity kompleks, kierowany przez elektroniczne maszyny cyfrowe. Był to etap w przechodzeniu do elastycznych systemów produkcyjnych. Ich niezbędnym uzupełnieniem stały się roboty, które w latach siedemdziesiątych zaczęto stosować na coraz większą skalę w przemyśle przetwórczym. Jeśli elektroniczne maszyny cyfrowe zajmują centralne miejsce w elastycznych systemach produkcyjnych, to ich bezpośrednie stosowanie w przemyśle przetwórczym jest niemożliwe bez robotów. Ważnym etapem rewolucji naukowo-technicznej stał się rozwój automatyzacji w dziedzinie projektowania...

czytaj

Wywoz kapitalowy

Wywóz kapitałów dokonywał się w różnych formach. Przede wszystkim były to pożyczki udzielane rządom niektórych państw. Wierzycielem przy tym mogło być inne państwo (bezpośrednio lub też za pośrednictwem instytucji finansowych) albo prywatne konsorcjum finansistów, bank itp. W tym ostatnim przypadku często wierzyciel otrzymywał od swego rządu gwarancję zwrotu długu. Instytucja udzielająca pożyczki zazwyczaj zbierała potrzebne środki w ten sposób, że rozprzedawała posiadaczom drobnych kapitałów obligacje na sumę równą wysokości kredytu. Obligacje miały określony termin wykupu, były też oprocentowane. Takie pożyczki stały się częstą formą eksportu kapitału, zwłaszcza we Francji. Dłużnikiem, zaciągającym pożyczkę, mogło być także przedsiębiorstwo położone w innym kraju...

czytaj

Produkcja przemyslowa

Wzrost rozmiarów produkcji przemysłowej dokonywał się równolegle z koncentracją wytwarzania w stosunkowo niewielkiej liczbie przedsiębiorstw. Rozmiary przedsiębiorstw zwiększały się przede wszystkim dzięki przeznaczaniu na inwestycje części zysku (akumulacja kapitału). Duże firmy, rozporządzające znacznym majątkiem, osiągały zazwyczaj większe zyski niż ich słabsi konkurenci. Proces akumulacji kapitału mógł więc postępować szybciej w wielkich przedsiębiorstwach. Małym firmom trudniej było uzyskiwać kredyty bankowe na cele rozbudowy. Także w walce konkurencyjnej rozmiary i zasobność przedsiębiorstwa odgrywały istotną rolę. Rozwój przedsiębiorstw słabszych ulegał więc często zahamowaniu, niejedno z nich zostało zlikwidowane lub podporządkowało się silniejszym...

czytaj

rynek monopolistyczny

Właściwości rynku monopolistycznego oznaczają, że zachowanie się cen w przebiegu cyklu może być zupełnie inne niż w okresie przed-monopolistycznym. Potwierdzają to wskaźniki cen wyrobów przemysłowych w głównych krajach kapitalistycznych w okresie po II wojnie światowej. Najniższe wskaźniki, przyrastające w znikomym stopniu, występują we wczesnych fazach ożywienia, kiedy po wyjściu z recesji rosnący popyt zaspokaja się przez wykorzystywanie rezerw zdolności wytwórczej. Najwyższe tempo wzrostu przypada na część cyklu odpowiadającą fazie rozkwitu, co wydaje się logiczne ze względu na wysoki stopień wykorzystania tych zdolności. Pośrednie miejsce zajmują dwie pozostałe fazy, tj...

czytaj