Monthly Archives Październik 2015

Podatki

Szczególnie ważną rolę w systemie dochodów skarbu państwa odgrywały podatki. Kapitalistyczny system podatkowy rozwinął się najwcześniej w Anglii. W połowie XVII w., za czasów Cromwella, wprowadzono podatki pośrednie od niektórych artykułów powszechnego użytku, jak mięso, sól, wino, cukier, tytoń. Do końca XVIII w. istotną rolę w angielskim systemie podatkowym odgrywał podatek gruntowy i podatek od budynków mieszkalnych. Rzemiosło i przemysł obciążano opłatami licencyjnymi, związanymi z uzyskaniem zezwolenia na prowadzenie takiej działalności. W Anglii, jak i w innych krajach prowadzących politykę merkantylistyczna, ważną rolę w dochodach skarbowych odgrywało cło pobierane od towarów przywożonych i wywożonych za granicę. W 1798 r...

czytaj

Przemysl

Przez przemysł należy rozumieć wydobywanie lub pozyskiwanie surowców mineralnych, roślinnych i zwierzęcych — oraz ich przetwarzanie — w sposób masowy i przy użyciu urządzeń mechanicznych — na produkty służące zaspokojeniu potrzeb człowieka. Tak ujęta definicja przemysłu obejmuje więc: przemysł wydobywczy, inaczej górnictwo, stanowiące równocześnie pierwszą, początkową fazę produkcji przemysłowej, oraz przemysł przetwórczy, będący drugą i zarazem końcową fazą produkcji przemysłowej. Geografia przemysłu bada rozmieszczenie oraz funkcjonowanie przemysłu w przestrzeni geograficznej i ekonomicznej...

czytaj

Wartosc zlota i srebra

Monety złote i srebrne bite w krajach Unii miały być przyjmowane w nich przy wszystkich wypłatach. Stosunek wartości złota i srebra ustalono w porozumieniu jak l : 15,5. Nie zdołano jednak zapobiec skutkom istnienia innych stosunków wartości złota i srebra, określanych przez prawodawstwa różnych państw. W Holandii stosunek ten wynosił np. l : 16,25, a w Stanach Zjednoczonych l : 15,98. Mimo wydawania zakazów nadal istniały spekulacyjne transporty złota lub srebra, wywożonego tam, gdzie przedstawiały one większą wartość. Niekorzystny dla złota okres trwał krótko. W latach sześćdziesiątych wzrosła produkcja srebra, a w dziesięcioleciu 1865—1875 podwoiła się. W związku z tym stosunek wartości złota i srebra zmienił się na korzyść złota, z l : 14 i l : 15 na I : 40...

czytaj

Zysk z eksportu kapitalu

Celem, do którego dążyły firmy eksportujące kapitał, było osiągnięcie zysku. Konsekwencją eksportu kapitału stawał się więc odwrotny przepływ pieniędzy, z kraju korzystającego z zagranicznych środków do kraju wierzyciela, w formie dywidend i procentów. Nie zawsze jednak osiągnięte zyski powracały do kraju macierzystego, nieraz bywały przeznaczane na dalsze inwestycje zagraniczne. Eksport kapitału prowadził do powstania stosunków zależności między wierzycielem a dłużnikiem. Gdy dotyczyło to stosunków między prywatnymi przedsiębiorstwami, firma wierzycielska zwiększała znacznie zakres swych wpływów. Zwłaszcza wielkie organizacje monopolistyczne, koncerny i trusty, za pomocą wywozu kapitałów zdobywały nowe tereny ekspansji gospodarczej...

czytaj

Procesy inflacyjne

Militaryzacja jest istotnym czynnikiem procesów inflacyjnych w gospodarce kapitalistycznej. Będąc czynnikiem powiększania globalnego popytu przez wtłaczanie do obiegu środków pieniężnych — nie powoduje jednak wzrostu podaży dóbr rynkowych. W gospodarce rynkowej musi to wywoływać wzrost cen. Inflacyjne następstwa militaryzacji występują ze szczególną siłą w gospodarce wojennej, w której podstawowa część mocy wytwórczych zaangażowana jest w produkcji militarnej. Inflacyjne oddziaływanie procesów militaryzacji gospodarki wynika m.in. z faktu, że ceny na produkcję militarną rosną szybciej niż ceny towarów o charakterze cywilnym...

czytaj

harmonijnosc

Wiele czynników utrudnia czy wręcz uniemożliwia zapewnienie harmonijności rozwoju gospodarczego. Na przykład tempo wzrostu wydajności pracy w poszczególnych gałęziach gospodarki jest w praktyce na ogół silnie zróżnicowane, wobec czego w skali ogólnej trudno zachować pożądaną relację między wzrostem tej wydajności a wzrostem płac: występują znaczne wahania podaży artykułów rolnych: wahają się ceny w handlu zagranicznym itd. W rezultacie w gospodarce socjalistycznej również występują pewne wahania stopy wzrostu. Niektórzy badacze dostrzegają w nich nawet pewną regularność, ale to jest dyskusyjne...

czytaj

system socjalistyczny

W tym systemie rozbudowa majątku produkcyjnego zawsze leży w interesie bezpośrednich producentów, ponieważ nie oni tę rozbudowę finansują, natomiast zwiększa ona ich możliwości produkcyjne. Toteż skupiają wysiłki głównie na wywieraniu nacisku na organy decyzyjne, aby te przydzieliły im środki na inwestowanie. Jest przy tym charakterystyczne, że ich zainteresowanie .kieruje się przede wszystkim na inwestycje polegające na budowie nowych obiektów, czyli tzw. inwestycje rozwojowe. Natomiast nie ma zainteresowania podejmowaniem podstawowych inwestycji odtworzeniowych i modernizacyjnych, polegających na wymianie zużytych maszyn i urządzeń na nowe i sprawniejsze technicznie...

czytaj

budzet

W ramach budżetu, który jest źródłem finansowania wielu społecznie ważnych i często konkurencyjnych wobec siebie zadań, wysokość środków publicznych dla poszczególnych działów gospodarki narodowej ustala się za pomocą politycznej i administracyjnej procedury, często o charakterze przetargowym i uznaniowym. Jest wiele dowodów na to, że taki mechanizm, przy słabej pozycji przetargowej organów zarządzających sferą usług społecznych i przy niedostatecznym uspołecznieniu procesów podejmowania decyzji, nie stwarza dostatecznej gwarancji dopływu środków. Tymczasem fundusz celowy, którego istotą jest powiązanie dochodów i celowo określonych wydatków, gwarantuje środki finansowe...

czytaj

Nowe dziedziny produkcji

Rozwój nowych dziedzin produkcji, doskonalenie metod wytwórczych, wprowadzanie coraz bardziej skomplikowanych maszyn i urządzeń spowodowały wzrost liczby robotników ó wysokich kwalifikacjach zawodowych i zwiększenie roli niższego nadzoru technicznego. Grupy te uzyskiwały wyższe zarobki niż pozostałe kategorie robotników. Wśród lepiej zarabiających znalazły się również zawody, których przedstawiciele zdołali wywalczyć dogodniejsze warunki pracy i płacy. Wreszcie sami przedsiębiorcy zaczęli sobie zdawać sprawę z korzyści, które mogą osiągnąć, oferując niektórym grupom robotników zarobki wyższe od przeciętnych...

czytaj

regulacja prawna

Obejmuje ona zasady koordynacji planów poszczególnych jednostek gospodarczych z planem ogólnym, sfery odpowiedzialności za działalność gospodarczą, zakres ryzyka, ekonomiczne narzędzia oddziaływania na podmioty gospodarcze, w tym np. ceny i zasady ich stanowienia, zasady płacowe, podatki, zasady kredytowania, wysokość stopy procentowej. Szczególna rola przypada zasadom planowania finansowego: budżetowego, kredytowego, bilansów pieniężnych dochodów i wydatków ludności itd. Przedmiotem regulacji prawnej są też formy społecznego uczestnictwa i społecznej kontroli w planowaniu. Prawo sięga wiać głęboko w sferę stosunków społeczno-ekonomicznych za pomocą właściwych sobie narzędzi. Wysoka ranga prawa w planowaniu nie oznacza wszechpotęgi regulacji prawnej...

czytaj

Zapotrzebowanie na militaria

Faktem jest, że we współczesnym kapitalizmie występuje szereg czynników, które stwarzają z punktu widzenia interesów monopoli „społeczne” zapotrzebowanie na politykę militaryzacji gospodarki. Z ekonomicznego punktu widzenia uzyskanie koniunkturalnych efektów, które przynosi militaryzacja gospodarki, jest jednak możliwe za pośrednictwem innych narzędzi ekonomicznych. Te same efekty można osiągnąć rozwijając społecznie użyteczne przedsięwzięcia ekonomiczne o charakterze nieprodukcyjnym. Należy do nich rozbudowa systemów infrastruktury, budownictwo mieszkaniowe, komunalne itp. Rozmiary potrzeb w tej dziedzinie – – nawet w najbardziej uprzemysłowionych krajach kapitalistycznych — są ogromne...

czytaj

rola uslug spolecznych

Rola usług społecznych nie ogranicza się jednak do spełniania funkcji konsumpcyjnych. Oddziałują one na ludzi, którzy są konsumentami i zarazem producentami. Homo faber — człowiek-wytwórca — już w fazie wyboru wykształcenia i zawodu kieruje się, poza innymi względami, także motywami ekonomicznymi, gdy bierze pod uwagę szansę uzyskania w przyszłości pracy i jej warunki. W skali ogólnogospodarczej aspekt konsumpcyjny i aspekt produkcyjny usług społecznych splatają się. Konsumpcja, na którą składa się też konsumpcja usług, wpływa — jak wiemy — na proces reprodukcji, na jej charakter i tempo. Warto zwrócić uwagę na pewną osobliwość usług społecznych, która z tego punktu widzenia jest nie bez znaczenia...

czytaj