Monthly Archives Czerwiec 2017

koncentracja w rolnictwie

Procesy koncentracji produkcji w rolnictwie przebiegają inaczej niż w działalności pozarolniczej, gdyż drobne/towarowa gospodarka, w której właściciel środków wytwórczości jest zarazem producentem, nie jest spychana do sfery usług, lecz dominuje w rolnictwie wielu krajów, nawet wysoko rozwiniętych pod wzglądem ekonomicznym. Przyczyn trwałości indywidualnej gospodarki rodzinnej w rolnictwie nie należy upatrywać w konieczności indywidualizowania wytwarzanych towarów, różnicowania produkowanych wartości użytkowych, co wymaga wytwarzania na stosunkowo niewielką skalę...

czytaj

Organizacja handlu

Rozwój handlu światowego w ciągu XIX w. wpłynął na zmiany w jego organizacji i zasadach finansowania. Zastosowanie nowych środków transportu umożliwiło masowe przewozy, zmniejszyło także ryzyko związane z transportem i znacznie przyspieszyło dostawy. Rozwinęła się działalność komiwojażerów — podróżujących agentów. Przedstawiali oni nabywcom szeroki wybór próbek i przyjmowali zamówienia: towar przysyłano bezpośrednio do biura czy mieszkania klienta. Zakres obrotów na giełdach towarowych, dokonywanych również na podstawie próbek lub określonych standardów towarowych, osiągnął olbrzymie rozmiary. W tych warunkach nabrał znaczenia handel hurtowy, który w drugiej połowie XIX w. wyodrębnił się jako nowa gałąź handlu...

czytaj

koordynacja procesow gospodarczych

Nawet z czysto teoretycznego punktu widzenia pełna koordynacja procesów inwestycyjnych jest rzeczą trudno wyobrażalną, gdyż wchodzi tutaj w grę zbyt wiele elementów strukturalnych. Procesy inwestycyjne polegają na corocznym uruchamianiu wielu nowych zamierzeń inwestycyjnych, które ze względów technicznych mają bardzo różne okresy realizacji i wobec tego po zakończeniu ich rezultaty przyczyniają się do zwiększenia produkcji w rozmaitych punktach na osi czasu. Dlatego w planie centralnym w każdym kolejnym roku muszą być uwzględniane w ogólnej sumie nakładów inwestycyjnych zarówno inwestycje kontynuowane jak i nowo rozpoczynane. Podział ten zależy bezpośrednio od technologicznej struktury inwestowania, Jeżeli np...

czytaj

Proces monopolizacji

Włodzimierz Lenin przeprowadził teoretyczną analizę kapitalizmu monopolistycznego i wskazał na piąć najważniejszych jego cech, które ukształtowały się na przełomie dwu stuleci. Były to: ,,1) koncentracja produkcji i kapitału, posunięta do tak wysokiego stopnia rozwoju, że stworzyła monopole odgrywające rolę decydującą w życiu gospodarczym: 2) zlanie się kapitału bankowego z przemysłowym i stworzenie na gruncie tego «kapitału finansowego oligarchii finansowej: 3) wywóz kapitału w odróżnieniu od wywozu towarów nabiera szczególnie ważnego znaczenia: 4) tworzą się międzynarodowe monopolistyczne związki kapitalistów, dzielące świat i 5) zakończył się terytorialny podział kuli ziemskiej przez największe mocarstwa kapitalistyczne”...

czytaj

Polityka gospodarcza w XIX wieku

W ciągu XIX w. polityka gospodarcza ulegała zasadniczym zmianom. W pierwszej połowie tego stulecia większość państw, w których rozwijał się kapitalizm, hołdowała zasadom protekcjonizmu, który zastąpił politykę merkantylizmu. W połowie stulecia popularna, zwłaszcza w Anglii, stała się polityka wolnego handlu. W ostatnim ćwierćwieczu XIX w. niektóre, państwa kapitalistyczne wprowadziły tzw. neoprotekcjonizm, co wiązało się z procesem przekształcania się kapitalizmu wolnokonkurencyjnego w imperializm. Nie można oddzielić sztywnymi granicami dat poszczególnych typów polityki gospodarczej, występujących w XIX wieku: protekcjonizmu, wolnego handlu i neoprotekcjonizmu. Polityka wolnego handlu narastała stopniowo już w pierwszej połowie XIX w...

czytaj

fundusze publiczne

Prowadzenie publicznej gospodarki w sferze usług społecznych umożliwiają m. in. środki pieniężne gromadzone i wydatkowane w ramach publicznej gospodarki finansowej. Środki te nazywa się często funduszami publicznymi, choć występują w postaci zasobów i funduszy s. Zasobami finansowymi są środki finansowe gromadzone bez dokładnego powiązania z określonymi wydatkami. Podstawową formą zasobu wykorzystywanego da finansowania publicznej działalności w sferze usług społecznych jest budżet państwa (budżet centralny oraz budżety terenowe różnych szczebli). W tej sferze rola budżetów centralnych jest we wszystkich krajach o wiele mniejsza niż budżetów terenowych...

czytaj

Osiem bankow w Niemczech

W Niemczech w początkach XX w. na czoło wysunęło się osiem bankowych firm berlińskich, wkrótce jednak w czołówce pozostały już tylko cztery, zwane od pierwszej litery ich nazwy D-bankami: Deutsche Bank, Disconto-Gesellschaft, Dresdner Bank, Darmstadter und Nationalcark (Danatbank). Rozwój wielkich banków znacznie wyprzedził wzrost obrotów pozostałych instytucji. W latach 1890—1903 fundusze własne oraz v.\-:iady ośmiu czołowych firm berlińskich wzrosły z 1,2 do 3,1 mld marek, podczas gdy w tym samym czasie analogiczne sumy w 22 przedsiębiorstwach prowincjonalnych, niezależnych od banków berlińskich, wzrosły zaledwie z 297 do 487 min marek. Każdy z wielkich banków niemieckich wytworzył wokół siebie grupę związanych z nim instytucji kredytowych. W 1906 r...

czytaj

Oplacalnosc gospodarstw

Słowo „opłacalność” jest jednocześnie terminem ekonomicznym i określeniem potocznym. Używany jest bowiem potocznie zwrot, że coś się opłaca lub też nie. Oznacza to mniej więcej tyle, że coś warto lub czegoś nie warto robić, coś warto lub też czegoś nie warto wytwarzać, coś warto lub też czegoś nie warto kupić. Jeśli słowa „opłacalność” używamy jako terminu ekonomicznego w stosunku do określonej działalności produkcyjnej, to musimy uściślić jego znaczenie. A więc gdy wartość uzyskanej produkcji będzie większa niż suma wszystkich przez nas poniesionych kosztów, będzie to działalność opłacalna, natomiast gdy suma wszystkich poniesionych przez nas kosztów przewyższy wartość uzyskanej produkcji, będzie to działalność nieopłacalna...

czytaj

kompetencje regulacji

Zakres kompetencji regulacyjnych oraz ich podział między różne podmioty działające w tej sferze przesądzają o zakresie samodzielności jednostek podstawowych, wytwarzających usługi. W skrajnym przypadku o merytorycznych, społecznych oraz ekonomiczno-technicznych zadaniach w procesie usjug mogą decydować wyłącznie podmioty regulujące. Tak duże ograniczenie samodzielności jednostek podstawowych może się stać przyczyną niskiej skuteczności i efektywności działań. Są bowiem pewne granice sprawności decyzyjnej podmiotów sfery regulacji, zwłaszcza podmiotów centralnych, a ponadto pewien zakres samodzielności organizacji gospodarczych sfery usług społecznych jest konieczny z uwagi na szczególną rolę człowieka jako podmiotu i przedmiotu działań w tej sferze...

czytaj

monopol

W warunkach konkurencji typu monopolistycznego rynek jest opanowany przez niewielką liczbę dużych przedsiębiorstw wytwarzających towary o podobnych wartościach użytkowych, ale różniących się między sobą pod względem jakości lub cech zewnętrznych, chronionych niekiedy przed naśladownictwem przez znaki firmowe, a w konsekwencji również pod względem cen. Ponieważ zwyżka ceny w tych warunkach nie eliminuje przedsiębiorstwa z rynku, lecz tylko zmniejsza zbyt jego produktów, zniżka zaś powoduje rozszerzenie zbytu, ale tylko w pewnych granicach, przedsiębiorstwa mają pewną swobodę manipulowania cenami swoich produktów i, korzystając z tego, wyznaczają takie ceny, jakie pozwalają na osiągnięcie maksymalnego zysku...

czytaj

mechanizm kontroli wydatkow

Brak skutecznych mechanizmów kontroli wydatków jednostek podstawowych i kosztów świadczenia bezpłatnych lub częściowo odpłatnych usług, przy braku mechanizmów kontroli rynkowej, może być niekiedy przyczyną marnotrawstwa środków publicznych. Można temu przeciwdziałać analizując czynniki decydujące o kosztach oraz negocjując kwestie kosztów i cen z dysponentem funduszy publicznych wtedy, kiedy istnieją obiektywne różnice w warunkach produkcji usług, a także kontrolując koszty oraz tworząc motywacje do ich obniżki. Bezpłatność może być przyczyną nadmiernej konsumpcji usług, nie uzasadnionej przez rzeczywiste potrzeby. Mogą przeciwdziałać temu m. in. opłaty za usługi, niekiedy częściowo lub w całości refundowane...

czytaj

deficyt w budzecie

Nową właściwością budżetów rozwiniętych krajów kapitalistycznych w minionym dziesięcioleciu było to, że powszechnie występowały w nich duże deficyty. Na przykład w Stanach Zjednoczonych od początku lat siedemdziesiątych budżet rządu federalnego w każdym roku wykazywał deficyt, cały zaś budżet (tj. łącznie z budżetami władz lokalnych itp.) tylko dwukrotnie (w 1973 r. i w 1979 r.) wykazał nadwyżki. W wielu krajach deficyt ten przybrał charakter strukturalny, tzn. występuje stale bez względu na poziom, koniunktury, a jej zmiany wpływają jedynie na jego wysokość. Ograniczyło to w istotnym stopniu możliwości posługiwania się polityką fiskalną jako narzędziem antycyklicznej regulacji ogólnego poziomu popytu. W siedmiu głównych krajach kapitalistycznych deficyt budżetowy np. w 1982 r...

czytaj