Monthly Archives Sierpień 2017

PGR

Drugą obok rolniczych spółdzielni produkcyjnych formą socjalistycznych gospodarstw rolnych są państwowe gospodarstwa rolne. Gospodarstwa te mogą powstać na ziemi upaństwowionej, a także na ziemi, która została przez państwo nabyta albo przejęta za rentę od prywatnych właścicieli. Gospodarstwa państwowe mają całkowicie odmienne w stosunku do gospodarstw drobnotowarowych techniczne podstawy produkcji, gdyż użytkowana przez nie ziemia musi być uprawiana za pomocą metod praco-oszczędnych. Wymaga to takiego wyposażenia technicznego gospodarstwa, aby można było w znacznym stopniu wyeliminować z procesu wytwórczego pracę ręczną i zastąpić ją maszynami...

czytaj

Oslabienie tempa wzrostu

Osłabienie tempa wzrostu przy równoczesnym wysokim tempie inflacji postawiło przed polityką gospodarczą państwa problem: jak stymulować wzrost gospodarczy i koniunkturę nie zaostrzając inflacji? Keynesowska koncepcja nakręcania koniunktury, oparta na kreowaniu popytu (w tym przede wszystkim nieprodukcyjnego popytu przez zwiększanie wydatków publicznych) była w rozwiązywaniu tego dylematu mało przydatna. Jej przydatność osłabiona została również przez fakt wysokiego stopnia międzynarodowych powiązań gospodarek współczesnych wysoko rozwiniętych krajów kapitalistycznych...

czytaj

Oplacalnosc

Opłacalność gospodarstw indywidualnych i spółdzielczych. W gospodarstwach indywidualnych i spółdzielczych, w których w zasadzie nie występuje płaca robocza, koszty własne produkcji ustalane z punktu widzenia podmiotów gospodarujących nie obejmują wynagrodzenia za pracę, nie są więc kosztami całkowitymi z punktu widzenia teorii ani z punktu widzenia społeczeństwa. Jako wynik finansowy występuje w nich nie dochód czysty, lecz dochód rolniczy lub jego odmiana, a mianowicie dochód podzielny. Z tych względów nie może w nich występować kategoria rentowności. Termin ten bowiem wywodzi się z pojęcia renty od kapitałów zaangażowanych w produkcji. Dlatego w tych gospodarstwach należy posługiwać się pojęciem opłacalności produkcji...

czytaj

okreslona polityka cen

Realizacja określonej polityki cen umożliwia również oddziaływanie na zmiany dokonujące się w strukturze produkcji. Rozpatrując tę funkcję cen produktów rolnych należy jednak stwierdzić, że w rolnictwie pewne czynniki ograniczają reakcję podaży na zmianę ceny. Cykl produkcyjny poszczególnych towarów jest stosunkowo długi, dla wielu podstawowych produktów rolnych trwa rok, a dla niektórych nawet kilka lat: utrudnia to szybkie dostosowywanie zmiany podaży do zmian cen. W rolnictwie w dość szerokim zakresie występuje produkcja wiązana (np. mięso i mleko, drób i jaja), co utrudnia dostosowanie podaży tych produktów do zmian cen, nie obejmujących zazwyczaj jednocześnie wszystkich towarów, których wytwarzanie jest ze sobą powiązane...

czytaj

Oddzialywanie na koniunkture

Keynesowską koncepcję oddziaływania na koniunkturę środkami interwencjonizmu państwowego streścić można następująco: 1. Ponieważ o stanie zatrudnienia i poziomie aktywności gospodarczej decyduje w ostatniej instancji poziom działalności inwestycyjnej – – zadanie państwa polega na przygotowaniu systemu bodźców, które w okresie spadku koniunktury powinny spowodować wzmożenie prywatnej działalności inwestycyjnej. 2. Istotą tych bodźców ma być stworzenie warunków, które czyniłyby nowe inwestycje bardziej opłacalnymi, dałyby, używając terminologii Keynesa, wzrost „krańcowej wydajności kapitału”. Zestaw środków proponowanych przez Keynesa jest tutaj dość różnorodny...

czytaj

Ocena militaryzacji

Ocenę militaryzacji jako czynnika sztucznego i przejściowego ożywienia koniunktury w gospodarce kapitalistycznej potwierdza w pełni historia cykli koniunkturalnych po II wojnie światowej, przede wszystkim w USA, gdzie stopień militaryzacji gospodarki był w tym okresie największy. Załamania koniunktury o różnej głębokości występowały tam przy różnym poziomie obciążenia gospodarki zbrojeniami. Przeciw tezie o militaryzacji gospodarki jako metodzie nakręcania koniunktury i stymulowania wzrostu gospodarczego przemawia m.in. i to, że takie kraje kapitalistyczne, jak Japonia i RFN, przeżywały okresy najbardziej pomyślnego wzrostu gospodarczego właśnie wtedy, gdy obciążenie ich gospodarki zbrojeniami było najniższe...

czytaj

Nowy kryzys

Wybuch nowego kryzysu w dużym stopniu przyspieszyła okoliczność, że w fazie rozkwitu rozbudowywano przemysł nie tyle dla zaspokojenia potrzeb nabywców, ile dla zdobycia korzystniejszej pozycji w walce konkurencyjnej. Stworzono więc nadmierne moce wytwórcze, których nie można było wykorzystać. Podstawowa masa nowych zakładów i urządzeń została uruchomiona w latach 1906—1907. W wyniku szybkiego postępu technicznego w poprzednich latach nowe przedsiębiorstwa dysponowały doskonalszą techniką od dotychczas istniejących i miały niższe koszty produkcji. Zarazem stanowiły własność najpotężniejszych pod względem finansowym ugrupowań kapitału. Groziło to zniszczeniem wielu starych zakładów, co dokonać się mogło podczas przesilenia gospodarczego...

czytaj

nieskie dochody z rolnictwa

Osiąganie przez spore grupy gospodarstw rodzinnych stosunkowo niskich dochodów, w połączeniu z gorszymi często warunkami pracy i życia, jest w wielu wypadkach podstawą narastania ostrych konfliktów społecznych. Zmusiło to państwo kapitalistyczne do podejmowania prób poprawy sytuacji w tej dziedzinie. Najwcześniej i w najszerszym zakresie interwencja państwa w rozwiązywanie problemów funkcjonowania gospodarstw rolnych pojawiła się w Stanach Zjednoczonych. Po II wojnie światowej elementy interwencji rolnej wprowadzono w dość szerokim zakresie również w krajach Europy Zachodniej. Polityka państwa wobec sektora rolniczego ma na celu, najogólniej biorąc, stabilizację zewnętrznych w stosunku do gospodarstw warunków ekonomicznych wpływających na wielkość ich dochodów...

czytaj

Nawrot protekcjonizmu

Po klęsce Napoleona i przejściowym obniżeniu ceł francuskich na towary angielskie, od 1815 r. nastąpił nawrót do protekcjonizmu w handlu zagranicznym. W latach 1815—1830 władze francuskie utrzymywały, a nawet podwyższały cła przywozowe na większość towarów przemysłowych, rozwinął się też protekcjonizm rolny. Dopiero w latach czterdziestych zaostrzyła się walka między zwolennikami wolnego handlu a zwolennikami protekcjonizmu. Trwała ona aż do 1860 r. We Francji, w odróżnieniu od Anglii, przeciwnikami wolnego handlu byli przede wszystkim przedsiębiorcy przemysłowi, zainteresowani w utrzymaniu wysokich ceł na swe wyroby. Za wolnością w handlu międzynarodowym wypowiadali się kupcy, chodziło im bowiem o obniżenie cen i wzrost obrotów handlowych...

czytaj

narzedzia budzetowe

Narzędzia budżetowe służą do gromadzenia dochodów i dokonywania wydatków budżetowych. W gospodarce socjalistycznej poszczególne narzędzia budżetowe sygnalizujące o przebiegu procesów ekonomicznych są wykorzystywane również do ich kontroli. Odchylenia wpływów z podatku obrotowego w górę w stosunku do przyjętych w budżecie mogą wskazywać na przekraczanie planów produkcyjnych, natomiast odchylenia w dół na ich niewykonywanie. Jednak takie odchylenia mogą wynikać nie ze zmian planowanych rozmiarów produkcji, lecz ze zmian jej struktury w przypadku, gdy opodatkowanie jest zróżnicowane. Podobną informację zawierają odchylenia dotacji przedmiotowych od przewidzianych w budżecie...

czytaj

nacisk na popyt

Stałym zjawiskiem jest nacisk popytu inwestycyjnego, ale w niektórych okresach bardziej się ulega temu naciskowi, natomiast w innych polityka gospodarcza skuteczniej go powstrzymuje. Przyczyną ulegania naciskowi jest to, że od wzrostu nakładów inwestycyjnych oczekuje się pożądanego przyspieszenia ogólnego tempa wzrostu gospodarczego. Wynika to z roli inwestycji jako pośredniego czynnika wzrostu gospodarczego i w pewnych granicach się sprawdza. Gdy jednak poziom nakładów inwestycyjnych przekroczy pewien pułap, przestają one przynosić oczekiwane efekty pozytywne, a zamiast tego następuje naruszenie proporcji gospodarczych. Zbyt wielkie spiętrzenie robót inwestycyjnych sprawia bowiem, że nie daje się ich realizować w przewidzianych terminach...

czytaj

koncentracja produkcji

Koncentracja produkcji może się jednak dokonywać przez zwiększanie nakładów wszystkich rodzajów zasobów wytwórczych, w tym także zasobów siły roboczej. Jeśli gospodarstwa rolne funkcjonują w gospodarce kapitalistycznej, to takie zwiększanie skali produkcji może się odbywać tylko przez przekształcanie gospodarki rodzinnej w gospodarkę kapitalistyczną, a więc w gospodarkę opartą na najmie siły roboczej. Kapitalistyczne gospodarstwa rolne z natury rzeczy mogą uruchamiać produkcję na stosunkowo dużą skalę, dzięki stosowaniu w procesie wytwórczym zespołów maszyn i urządzeń już nie tylko uzupełniających pracę ręczną, lecz także tworzących podstawę kompleksowej mechanizacji całego tego procesu...

czytaj