Category Biznes

Zmiany gospodarcze w Niemczech

Zmiany w polityce gospodarczej Niemiec po 1870 r. wiązały się ściśle z szybkim wzrostem ich potencjału przemysłowego i żądaniem nowego podziału świata. Do rozbudowy armii niezbędny był rozwój przemysłu zbrojeniowego i innych gałęzi wytwarzających na potrzeby wojska, na co rząd niemiecki skierował poważne środki finansowe. Procesowi monopolizacji przemysłu towarzyszyło szybsze niż w innych krajach zrastanie się kapitału finansowego z aparatem państwowym. W dalszym ciągu poważną rolę w gospodarce i czołową rolę w polityce odgrywały jednak warstwy ziemiańskie, zwłaszcza wielcy junkrzy pruscy, co m.in. zdecydowało o protekcjonizmie agrarnym. Po wybuchu światowego kryzysu agrarnego w 1873 r...

czytaj

Wskaznik oplacalnosci

Jeśli np. wskaźnik opłacalności produkcji buraków cukrowych wyniósł 115%, oznacza to, że wartość produkcji buraków przewyższyła o 15% koszty ich produkcji. Jeśli wskaźnik opłacalności mleka wyniósł 95%. oznacza to, że koszty produkcji mleka przewyższyły wartość jego pro- dukcj i o 5%, wobec czego mleko jest nieopłacalne. Oparcie rachunku opłacalności na kosztach całkowitych, a więc obliczanych z uwzględnieniem szacunkowej wartości obrotu wewnętrznego oraz z rozliczaniem kosztów pośrednich, prowadzi zwykle do błędnych wniosków. Wyjątek stanowią tu produkty nie powiązane organicznie z całym gospodarstwem za pośrednictwem artykułów obrotu wewnętrznego...

czytaj

Rozwoj wolnego handlu

W okresie rozwoju wolnego handlu, zwłaszcza do 1870 r., nastąpiło w krajach bardziej rozwiniętych gospodarczo ograniczenie gospodarczej działalności państwa i jego wpływu na przebieg procesów gospodarczych. Ograniczono przede wszystkim zakładanie przez rząd i prowadzenie przezeń przedsiębiorstw przemysłowych. Jednak w krajach słabiej rozwiniętych, zacofanych zwłaszcza pod względem przemysłowym, jak np. w Prusach i Rosji, władze nadal starały się zakładać i prowadzić przedsiębiorstwa szczególnie potrzebne dla rozwoju ekonomicznego kraju,. a nieopłacalne, dla kapitału prywatnego. W krajach rozwiniętych, jak Anglia i Francja, politykę państwową ograniczono w zasadzie do oddziaływania na rozwój gospodarczy przez system podatkowy i celny oraz obieg pieniężny i system bankowy...

czytaj

funkcja regulacyjna

W socjalizmie funkcja oddziaływania ekonomicznego (lub regulacyjna) budżetu zależy od systemu funkcjonowania gospodarki. W systemie nakazowo-rozdziełczym wydatki i dochody budżetu są wtórnym wyrazem decyzji ujętych w formie rzeczowej w planach gospodarczych. Na przykład jeśli cena ma spełniać warunek równowagi rynkowej, to podatek obrotowy, będący różnicą między ceną detaliczną (z wyłączeniem marży handlowej) a ceną fabryczną (tj. kosztem własnym zwiększonym o zysk producenta), jest zdeterminowany przez relację popytu na dany towar i jego podaży. Inwestycyjne dotacje budżetowe są pieniężnym zabezpieczeniem budowy konkretnych obiektów itp...

czytaj

wladze terenowe

Mając zbyt małe dochody w porównaniu z ponoszonymi. wydatkami, władze terenowe nie mogą być samowystarczalne i gospodarka ich wymaga wspomagania w formie dotacji z budżetu centralnego lub udziału w niektórych jego dochodach. Ze zbiorczego charakteru budżetu wynikają określone dyrektywy dla budżetów terenowych niższego szczebla. Dlatego władze terenowe mogą uchwalać swoje budżety dopiero po zatwierdzeniu budżetu jednostki administracyjnej wyższego szczebla (poczynając od budżetu państwa). Od budżetów w gospodarce kapitalistycznej budżety krajów socjalistycznych najbardziej odróżnia stosowanie zasady ich zgodności z planami rozwoju społeczno-gospodarczego. Wiąże się to min. z tym, że część zadań ujętych w tych pianach w formie rzeczowej realizuje się za pomocą środków budżetowych...

czytaj

Przemysl chemiczny

Przemysł chemiczny, podobnie jak elektrotechniczny, należy w skali światowej do młodych gałęzi przemysłu w porównaniu na przykład z hutnictwem, przemysłem metalowym, włókienniczym itp. Mógł się on zacząć rozwijać dopiero w miarę postępu i opanowania nauk przyrodniczych: wzrasta też jego znaczenie w gospodarce. Przeróbka chemiczna pozwala wszechstronnie i bardziej ekonomicznie wykorzystać wiele surowców naturalnych lub zastąpić je produktami syntetycznymi. Rozmiary stosowania procesów chemicznych w przemyśle są jednym z mierników poziomu technicznego kraju. Początki przemysłu chemicznego na ziemiach polskich sięgają pierwszej połowy XIX w., kiedy to w 1842 r. powstała w Warszawie pierwsza fabryka kwasu siarkowego. W drugiej połowie XIX w. zaczęły się rozwijać koksochemia (1862 r...

czytaj

rozczlonkowanie cyklu swiatowego

Pewien wpływ na zmiany w okresie po II wojnie światowej miało również, oprócz antycyklicznej interwencji państwa, „rozczłonkowanie” jednolitego cyklu światowego na nie zsynchronizowane ze sobą cykle regionalne lub krajowe, których wzajemne oddziaływanie łagodziło wahania ogólnego popytu wewnętrznego. Na przykład w Stanach Zjednoczonych kolejne recesje wystąpiły w latach 1948-1949, 1953-1954, 1957– 1958, 1960 i 1969- 1970, podczas gdy w Europie Zachodniej jako całości przypadały one na lata 1952 -1953, 1958, 1962, 1967 i 1971, z pewnymi odchyleniami w poszczególnych głównych krajach tego regionu...

czytaj

Sily wytworcze

Największe przedsiębiorstwa przemysłowe dysponowały nieproporcjonalnie wielką częścią sił wytwórczych, a wydajność pracy zatrudnionych w nich robotników przekraczała znacznie przeciętny poziom. Podkreślić przy tym należy jeszcze raz, że stopień koncentracji był różny w poszczególnych gałęziach przemysłu, a wielkie przedsiębiorstwa skupiały się przede wszystkim w niektórych, najważniejszych działach. Ich rola gospodarcza była więc w rzeczywistości nieporównanie większa, niż to wynikało z samych tylko liczb. Drugą stroną przedstawionych procesów koncentracji było utrzymywanie się w niektórych gałęziach produkcji dużej liczby niewielkich przedsiębiorstw...

czytaj

specjalizacja pracy

W rolnictwie specjalizacja pracy oraz narzędzi, a tym samym koncentracja produkcji, nie może przebiegać ani w taki sam sposób, ani w takim samym tempie jak w przemyśle. Koncentrację produkcji w jednym przedsiębiorstwie utrudniają ponadto ograniczone możliwości koncentracji ziemi, która jest ważnym i niezbędnym czynnikiem produkcji w rolnictwie. Wszystkie te swoiste cechy gospodarki rolnej, utrudniające koncentrację produkcji, utrwalają w jej rozwoju stadium rzemieślnicze, charakteryzujące się ograniczeniem skali produkcji do rozmiarów, jakie można osiągnąć wykorzystując pracę właściciela gospodarstwa i ewentualnie jego rodziny. Drobnotowarowy charakter gospodarki rolnej nie musi jednak oznaczać, że rozmiary poszczególnych gospodarstw muszą być niewielkie...

czytaj

Przemysl w roznych krajach

W posiadłościach kolonialnych potrzebowano asortymentu towarów o specyficznych cechach, zarówno wskutek odmiennych tradycji kulturowych, jak też niewielkiej siły nabywczej miejscowej ludności. Odmienny charakter miały rynki kolonii typu osadniczego, jak Ameryka Południowa i Afryka, w których europejscy osadnicy uzyskiwali większe dochody. Jak wiemy, największe imperium kolonialne miała Anglia. Wprawdzie utraciła ona część kolonii amerykańskich, jednak niepodległe państwo utrzymywało nadal stosunki handlowe z byłą metropolią. W znacznie trudniejszej sytuacji znalazł się przemysł w Niemczech i Japonii, które z opóźnieniem podjęły ekspansję kolonialną i przemysłową...

czytaj

sfera uslug niematerialnych

Jak wiadomo, w krajach socjalistycznych dochód narodowy jest traktowany jako rezultat pracy produkcyjnej w sferze produkcji materialnej. Statystyka nie wlicza do dochodu narodowego wytworzonego usług administracji państwowej, sądownictwa i wojska. Uzasadnia się to tym, że ta część sfery usług niematerialnych ma charakter niegospodarczy, nieprodukcyjny. Na tej samej zasadzie jednak poza rachunkiem dochodu narodowego pozostaje także wartość usług innych działów sfery usług niematerialnych, w tym usług społecznych...

czytaj

Walka o wplywy

W walkach o sfery wpływów niewielki udział brały Stany Zjednoczone. Stopniowo zdołały one zapewnić sobie dominującą i nie kwestionowaną przewagę na kontynencie amerykańskim, oprócz Kanady i niewielkich posiadłości europejskich w Ameryce Południowej, poza tym podjęły próbę ekspansji w Chinach. W ciągu zaledwie kilku lat, od 1908 r. do 1914 r., bezpośrednie inwestycje monopoli Stanów Zjednoczonych w Ameryce Łacińskiej wzrosły z 754 min dol. do 1281 mln $: pominięto tu inwestycje, dokonywane z zysków osiąganych na eksploatowanym terytorium. Systematycznie wzrastała rola „wielkiego brata” w handlu zagranicznym południowych sąsiadów. Ekspansji gospodarczej towarzyszyło narzucanie wpływów politycznych. Stosunkowo mniejsze znaczenie miała bezpośrednia interwencja zbrojna, np...

czytaj